A R D A H A N
ARDAHAN ŞEHRİNE HOŞGELDİNİZ.
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü: 5.576 km²
Nüfus: 170.117 (1990)
İl Trafik No: 75
Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesindeki sınır illerinden olan Ardahan, sınırları içerisindeki Damal Dağları'nda beliren Atatürk silüeti ile ünlüdür.
Her yıl Haziran ayının 15 ile Temmuz ayının 15’ine kadar saat 18’den itibaren Karadağ sırtlarında Atatürk’ün bu silueti net olarak yaklaşık 20 dakika izlenmektedir.
Ardahan'da bu tarihlerde Atatürk'ün İzinde Gölgesinde Damal Şenlikleri düzenleniyor.
NASIL GİDİLİR?
Karayolu: İlin Karadeniz Bölgesi’ne açılımını sağlayan tek yol Ardahan-Şavşat Karayolu’dur. Ancak gerek yol güzergahının dağlık olması, gerekse yolun bozuk olması nedeniyle kış aylarında sık sık ulaşıma kapanmaktadır. Bu yola alternatif olarak düşünülen Ardahan-Yalnızçam-Ardanuç Karayolu ise hem mesafe hem de coğrafi bakımdan elverişli şartlara sahiptir. Bu yolun tamamlanması ile ilin Karadeniz Bölgesi ile bağlantısı kolaylaşacaktır.
Ardahan sohbet muhabbet sitesi
İLÇELER:
Ardahan (merkez), Çıldır, Damal, Göle, Hanak, Posof.
GEZİLECEK YERLER
Ören Yerleri
Akçakale Ada Şehri Kalıntıları: Çıldır Gölü’nün içerisinde yer alan Akçakale Adası, doğal güzelliklerinin yanı sıra, birinci derecede arkeolojik sit alanıdır. Çıldır ilçe merkezinin yaklaşık 27 km. güneydoğusunda yer alan Akçakale köyünün hemen batısında bulunan bir ada şehrine ait kalıntılardır.
Çıldır / Taşköprü Kitabeleri: Çıldır ilçe merkezinin yaklaşık 30 km. güneyindeki Taşköprü köyünde köyün kuzeyini sınırlayan kayalıkta, büyük bir kaya üzerinde yer alan bir kitabedir.
Bölgedeki en eski kitabe olduğunu sanılan bu kalıntının Urartu Krallarından II. Sarduri’ye ait olduğu ifade edilmektedir.
Kaleler
Ardahan Kalesi Ardahan Kalesi çevresinde yapılan Prehistorik araştırmalar, (M.Ö.
3500-2000) Eski Tunç Çağı’na ait yarlaşmanın varlığını ortaya koymuştur. Ardahan
Kalesi, Osmanlı döneminde 16. yüzyıl ortalarında, Kanuni Sultan Süleyman’ın
emriyle inşa edilmiş ve günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır. Tarihi oldukça
eskilere dayanan Ardahan Kalesi’nde yapılan kazılar bölgenin çeşitli
krallıkların hakimiyetine girdiğine göstermektedir.
Savaşır (Cancak) Kalesi Posof ilçesine bağlı Savaşır (Cancak) köyünün
güneydoğusunda, üç yanı vadi ile çevrili sivri bir tepe üzerinde
konumlandırılmıştır.
Kinzi Kalesi Ardahan’ın yaklaşık 30 km. batısında Bağdeşe (Kinzodamal) köyünün
kuzeyinde, Bülbülan Yaylası’nın güneydoğusunda yer alan bir kaledir.
Sevimli Kalesi Hanak ilçe merkezinin yaklaşık 18-20 km. güneydoğusundaki Sevimli
(Vel) köyünün takriben 500 m. güneyinde, Kura Nehri vadisinde, yarımada biçimli
sarp bir tepe üzerinde yer almaktadır.
Kalecik Kalesi Göle ilçesine bağlı Kalecik köyünün yaklaşık 450-500 m.
güneyinde, köyden gelen derenin oluşturduğu vadi ile Kura Vadisi’nin kesiştiği
noktada sarp bir alana kurulmuştur.
Şeytan Kalesi Çıldır ilçesinin Yıldırımtepe köyü civarında olan bu kalenin,
Ortaçağ’da yapıldığı tahmin edilmektedir. Çıldır’a 1 km. uzaklıktaki
Yıldırımtepe köyünün yaklaşık 1,5 km. kuzeydoğusunda bulunan Karaçay Vadisi’nde
oldukça sarp bir alana inşa edilmiştir.
Kurtkale Çıldır ilçe merkezinin yaklaşık 36 km. kuzeydoğusundaki Kurtkale
nahiyesinin 1 km. güneyinde ve Gürcistan sınırında bulunmaktadır. Yakınındaki
nahiyeye de adını veren Kurtkale’nin tarihi ve adını nereden aldığı konusunda
kesin bilgi yoktur.
Kazan Kale Ardahan’ın yaklaşık 12-13 km. kuzeydoğusunda, Kura Vadisi’nin nehrin
akış yönüne göre sağında, vadinin sınırlandığı dil biçimindeki yükselti üzerinde
yer almaktadır. Kesin tarihi bilinmeyen kale çevresinde, eski yerleşim izleri
mevcuttur.
Altaş ( Ur) Kalesi Ardahan- Hanak karayolunun 18. km’sindeki Altaş (Ur) köyünün
doğusunda yer alan sivri bir tepe üzerine kurulmuştur. Tarihi kaynaklarda sadece
adı ve yeri belirtilen kalenin, ilk yapım tarihi kesin değildir. Ancak 7.- 8.
yüzyıldan beri bu kalenin mevcut olduğu anlaşılmaktadır.
Kırnav Kale Hanak ilçesinin 5 km. güneyindeki Çayağzı köyünün yaklaşık 400 m.
batısında Ardahan– Hanak karayolu üzerinde Hanak Çayı kenarında yer alır. Bu
kalenin de kesin inşa tarihi bilinmemektedir. Ancak bugünkü kalıntıların,
Ardahan Kalesi’ne ait kalıntılarla aynı duvar tekniğine sahip olması dikkat
çekicidir.
Camiler
Ardahan Merkez Mevlit Efendi Camii: Ardahan şehir merkezinde Halil Efendi
Mahallesinde, kalenin yaklaşık 150-200 m. doğusunda yer almaktadır. Giriş
kapısında bulunan kitabeye göre, yapımı 1701 tarihinde inşa edildiği
anlaşılmaktadır. Ancak bu caminin yakın tarihlerde beden duvarlarının yarıdan
yukarısı ve üst örtüsü yenilenmiştir.
Posof Merkez Camii: Posof merkez camisinin minberinde kitabeye göre 1868
tarihinde inşa edildiği anlaşılmaktadır. Cami, boyuna dikdörtgen planlı olup,
kesme taşlardan yapılmıştır. İç yapısı Osmanlı mimarisini yansıtmaktadır. Ayrıca
caminin doğusunda yer alan dikdörtgen hazire alanında bulunan bir lahitte yazan
1771 tarihi caminin tarihinin minberindeki tarihinden daha eskiye dayandığını
düşündürmektedir.
Mağaralar
Övündü Mağaraları: Çıldır’a bağlı Kurtkale nahiyesinin 1 km. doğusundaki Övündü
köyünün yaklaşık 250-300 m. güneyindeki kalker kaya kütlesine oyulmak suretiyle
oluşmuş iki grup mağara yerleşimidir.
Ortakent (Büyük Nakala) Mağaraları: Hanak ilçesinin 10 km. kadar doğusunda yer
alan Ortakent (Büyük Nakala) nahiyesinin yaklaşık 7-8 km. güneyinde, Kura Nehri
Vadisi’nde, nehrin akış yönüne göre sol yanındaki kayalıkta, çok sayıda mağara
yerleşimi ve büyük bir kaya kilise bulunmaktadır. Tarihi kaynaklarda bu mağara
yerleşimi grubunun da kendisinden sonra gelen Tahtalı, Vaşlop, Ampur ve Colit
Mağaraları gibi Yontma Taş Çağı izleri taşıdığı belirtilmiştir.
Göller
İl merkezine 45 km. uzaklıkta bulunan göl, deniz seviyesinden 1956 m.
yükseklikte ve 25 km2’lik bir alanı kaplamaktadır.
Çıldır Gölü kışları çok soğuk geçtiği için kasım ayı sonlarında donmakta ve buz
derinliği 1 m’yi aşmaktadır. Gölün buzları nisan ayı başlarına kadar
çözülmemektedir. Kışları yüzeyinde 2 m. civarında buz oluşan Çıldır Gölü’nde,
buz delinerek balık avı yapılmaktadır.
Çıldır Gölü dışında, Aktaş ve Aygır gölleri ile Posof Çayı’nda da sportif olta
balıkçılığı yapılabilmektedir.
Kuş Gözlem Alanı
Ardahan Ormanı Kuş Alanı,Aktaş Gölü Kuş Alanı ve Çıldır Gölü Kuş Alanı Ardahan
ili sınırları içinde bulunmaktadır.
Aras Havzası
COĞRAFYA
Kuzeyde ve doğuda Gürcistan toprakları, güneyde Kars, batıda Artvin ve Erzurum
illeriyle sınırlıdır. İlin en önemli akarsuyu Kura ırmağı, en büyük gölü üçgen
biçimli Çıldır gölüdür. Van gölünden sonra Doğu Anadolu Bölgesinin ikinci büyük
gölü olan Çıldır, lav akıntısı sonucunda oluşmuş bir "lav seti gölü"dür. Suları
tatlı olan göl aralık ve nisan ayları arasındaki dönemde yer yer donmaktadır.
Karasal iklime hâkim olup kışları uzun, sert ve kar yağışlı, yazları ise kısa ve
serindir. Yalnızca etrafı dağlarla çevrili olan ve ortalama 900 m. yükseklikte
bulunan Posof ilçesi mikroklimatik iklim koşullarına sahip olup, kışları yumuşak
ve yağışlı, yazları ise sıcak geçmektedir.
TARİHÇE
Ardahan ili, 27 Mayıs 1992’de çıkarılan yasayla, Türkiye Cumhuriyeti’nin 75. ili
olarak kurulmuştur.
Ardahan Kalesi’nde yapılan araştırmalar, yörede Eski Tunç Çağı’na ait
kalıntıları ortaya koymaktadır. Eski adı Artan’dır. Ardahan Kalesi uzun yıllar,
Osmanlı topraklarını Kafkasya yönünden gelen saldırılara karşı korumuştur. 1878
Ayastefanos Antlaşması’yla Rusya’ya verilen yöre, 1918 Brest-Litovsk
Antlaşması’yla geri alınmıştır. Yerleşim, 26 Nisan 1919’da Gürcülerin işgaline
uğramış, 23 Şubat 1921’de Türkiye topraklarına katılmıştır.
NE YENİR?
Ardahan’ın kaşar peyniri ve balı ülke çapında isim yapmıştır. Elma dolması,
evelik aşı, pişi, bozbaş, kuymak, ekmek aşı ve helvası en ünlü yemek türleridir.
NE ALINIR?
Halıcılık ve gümüş işlemeciliği ildeki en önemli el sanatlarındandır. Yöre
motiflerini taşıyan gümüş kemer, başlık ve takılar yöreye gelen turistlerin
ilgisini çeken hediyelik eşyalardır.
LİNKLER
Ardahan Valiliği http://www.ardahan.gov.tr
YAPMADAN DÖNME
Ardahan Kalesini, Posof Savaşır köyü kalesini, Posof çeşmelerini görmeden,
Çıldır Şeytan Kalesini, Çıldır'ın tarihi camilerini gezmeden,
Damal dağında Atatürk silüetini görmeden,
Çıldır'da güneşin batışını izlemeden,
Çıldır Aktaş Gölü'nü görmeden, Gölün alabalıklarından yemeden,
Kaşar peynirinin ve balının tadına bakmadan,
...Dönmeyin.
