B U R S A
BURSA ŞEHRİNE HOŞGELDİNİZ.
GENEL BİLGİLER
Yüzölçümü :11.043 km²
Nüfus : 1.603.137 (1990)
İl Trafik No :16
Bursa, M.Ö. yıllardan bu yana bir çok medeniyete ve onların dinlerine beşiklik etmiş ender illerin başında gelir. İlde Müslümanlık, Hıristiyanlık ve Musevilik dinlerine ait bir çok eser hala ayaktadır ve koruma altındadır.
Özellikle M.S. 324 yıllarında başlayan 1563 yılına kadar 17 kez toplanmış olan ve Hıristiyanlık dini için çok önemli olan konsül toplantılarından 8 tanesi ülkemizde gerçekleştirilmiş olup, bunlardan 1. ve 7. si İznik'te yapılmıştır. İznik Hıristiyan dinince ülkemizdeki 8 kutsal hac merkezinden biri ve en önemlisidir.
Bursa sohbet muhabbet sitesi
İLÇELER
Bursa ilinin ilçeleri; Nilüfer, Yıldırım, Osman Gazi, Büyük Orhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Kales, Kestel, Mudanya, Mustafa Kemal Paşa, Orhaneli, Orhangazi ve Yenişehir'dir.
Gemlik :Bursa'nın 30 km. kuzeybatısında aynı adlı körfezin kıyısında kurulmuştur. Gemlik'e bağlı Kurşunlu, Küçük Kumla, Büyük Kumla, Karacaali yaz turizminin yoğun olarak yaşandığı kıyılardır.
İnegöl :Bursa'nın 454 km güneydoğusunda yer alan İnegöl, Antik dönemde Ankedoma adıyla tanınmaktaydı. İlçedeki önemli tarihi eserler Osmanlı döneminden kalmadır.
1481'de Sadrazam İshak Paşa tarafından yaptırılan İshak Paşa Cami ve Külliyesi, Hamza Bey Cami, Yıldırım Cami (Cuma Camii), Kurşunlu Cami, Kurşunlu Han ve Ortaköy Kervansarayı İnegöl'deki tarihi eserlerdir. İnegöl'ün 13 km batısında Sultan köyünde XIV. yüzyılda yaşamış Germiyanoğlu Geyik Baba ile Balım Sultan adına, Orhan Bey tarafından yaptırılmış Geyikli Baba Türbesi önemli bir ziyaret yeridir. Boğazova Yaylası, Arabaoturağı Yaylası, Alaçam Yaylası, tarihi çınarlar İnegöl'ün tabii güzellikleridir.
Karacabey : Bursa'nın 65 km batısında yer alan Karacabey ilçesi, Antik dönemde Mihaliç adı ile bilinmekteydi. Kentin belli başlı tarihi eserleri Sultan I. Murat'ın yaptırdığı Ulu Cami,1457 yılında Karaca Bey tarafından yaptırılan Karacabey Cami (İmaret Cami) ile Karacabey-Bursa yolu üzerinde ve Uluabat kıyısındaki Osmanlı dönemi yapısı Issız Han'dır.
Keles :Uludağ'ın güney eteklerinde kurulu olan Keleş ilçesi, Bithynia, Roma, Bizans kalıntılarına sahiptir. XIV. yüzyılda Osmanlı egemenliğine girmiştir. İlçenin en önemli tarihi yapısı Sultan Yıldırım Bayezid'in Yakup Çelebi tarafından yaptırılan cami, hamam ve medreseden oluşan Yakup Çelebi Külliyesidir.
Kelesin Kocayayla mevkii kampçılık ve trekking için eşsiz bir doğa parçasıdır. Kocasu ırmağı rafting sporu için elverişli şartlara sahiptir.
Mudanya :Bursa'nın 25 km kuzeybatısında ve Marmara Denizi kıyısında yer alan Mudanya, Bursa'nın iskelesi durumundadır.Temiz havası ile yaz turizminin yoğun olarak yaşandığı Mudanya civarında en tanınmış günübirlik gezi yeri Çanaklıçeşme'dir.
Osmanlı evlerinin en güzelleri Mudanya'dadır. Bu evlerin en önemlisi Tahir Paşa Konağıdır.
Mustafakemalpaşa :İlkçağdan beri çeşitli yerleşimlere sahne olan ilçenin eski adı Kirmastı'dır. Yakınında Miletopolis ören yeri bulunmaktadır. İlçe merkezinde Lala Şahin Türbesi, Hamzabey Cami ve Türbesi, Şeyhmüftü Cami ve Türbesi yanı sıra Dorak Hazineleri bölgesi, Kestelek Harabeleri ilgiye değer tarihi yerlerdir. Muradiye Sarnıç köyü yakınlarındaki Suuçtu Şelalesi, Söğütalan bucağındaki Suçıktı mesiresi Mustafakemalpaşa civarındaki eşsiz harikalarıdır.
Yenişehir :Bursa'nın 45 km doğusunda yer alan Yenişehir antik çağda Neopolis olarak tanınıyordu. Osman Gazi döneminde Osmanlı topraklarına katılan ilçe, Osman Gazi tarafından gazilerine kılıç hakkı adıyla yurtluk olarak verilmiştir. İskana açılan yerde kurulan kent Yenişehir adını almıştır.
Osmanlı döneminden kalan zengin tarihi eserlere sahip Yenişehir'de Osman Gazi' nin yaptırdığı saraydan arda kalan Saray Hamamı, I. Murad döneminden kalma Postinpuş Baba Zaviyesi, XIV. yüzyılda inşa edilen Voyvoda Cami (Çınarlı Cami), XVI. yüzyılda yapılmış olan Koca Sinan Paşa Külliyesi, Bali Bey Cami, Orhan Bey tarafından yaptırılan Ulu Cami, Süleyman Paşa Külliyesi, 1645'de Yenişehirli Deli Hüseyin Paşanın yaptırdığı Çifte Hamam, Yarhisar Köyü Orhan Cami ve Saat Kulesi görülmeye değer tarihi yapılardır.
Büyükorhan :Bursa’nın 86 km. güneyindedir. İlçenin yarısı ormanlık alana sahip olup tabii güzelliklerinden Görecik yaylası ilçeye 6 km. uzaklıktadır.
Gürsu :Bursa merkezine 12 km. uzaklıktaki Gürsu ilçesi,tarihi çınar ağaçları,Osmanlı evleri,tarihi hamam ve camisi ile şirin bir ilçedir.
Kestel :Bursa’nın 12 km. doğusunda yer alan Kestel,Bursa ile hemen hemen birleşmiş gibidir. Kestel adı Roma Döneminde yapılan ve Kastel adı verilen kalesinden gelmektedir.
Orhaneli :Bursa’nın 55 km. güneyinde ve Uludağ eteklerindedir. Orhaneli yakınlarındaki Çınarcık günübirlik bir turistik alandır ve tabii güzellikleri ile ünlüdür.
Orhangazi :Bursa’nın 48 km. kuzeyinde ve Bursa-Yalova yolu üzerindedir. Bursa’dan sonra sanayi açısından ikinci sırayı almaktadır. İznik Gölü’nün batı kıyısında uzanan topraklarda, Keramet Kaplıcası’nın kliminotolojik etkisi ile dünyanın en lezzetli zeytinin yetiştiği yer olmuştur.
NASIL GİDİLİR
Bursa,kara ve deniz ulaşımından en geniş şekilde yararlanabilen,hava ulaşımında
gelişme potansiyeli olan bir ildir. İlin coğrafi ve tarihsel konumu,ülkenin
önemli ve gelişmiş merkezlerine yakınlığı,ulaşım alternatiflerinin gelişmesini
sağlamıştır.
Karayolu : İl gerek iç gerek şehirlerarası trafik yönünden yoğun bir karayolu
trafiğine sahiptir.
Bursa Terminali il merkezine yaklaşık 10 km uzaklıkta bulunmaktadır. İlden diğer
tüm illere seferler bulunmaktadır.
Terminal : Yeni Yalova yolu 10. km
Tel. : (+90-224)261 54 00
Denizyolu : Deniz yolu ulaşımı Gemlik ve Mudanya iskeleleri vasıtasıyla
gerçekleşmektedir. Her iki liman da Bursa’ya yaklaşık 30 km. uzaklıktadır ve
Bursa sanayisi için önemli dışalım ve dışsatım iskeleleridir.
Gemlik limanından sadece yük taşımacılığı yapılmaktadır. Mudanya’dan
Denizyolları İşletmesi’nin İstanbul’a karşılıklı vapur seferleri vardır.
İDO Mudanya Terminali : (+90-224)544 30 60
İş günleri Mudanya’dan İstanbul’a her gün saat 7.30’da
Cumartesi : 7.30 Pazar : 17.00
Havayolu : Bursa’da il merkezine 8 km. uzaklıkta bir havaalanı bulunmaktadır.
Bursa Hava Limanı : (+90-224)246 50 01
Yenişehir Hava Limanı : (+90-224)773 00 64
Demiryolu : İlde demiryolu ağı bulunmamaktadır.
GEZİLECEK YERLER
İZNİK
İznik, her avuç toprağı binlerce yıldır kültür kalıntıları ile yoğrulmuş,
bölgede, yüzyıllar boyu tarih sayfalarının baş köşelerinde yerini almış bir
kenttir. Dört imparatorluğa başkentlik yapmış nadir yerleşimlerden biridir.
Çinicilik
İznik çiniciliğinin gelişimini, tarihleri bilinen yapılar üzerindeki çini
kaplamalardan açık-seçik görülebilir. 1378/91 yılları arasında yapılan İznik
Yeşil Cami minaresini süsleyen en eski Osmanlı çinileri teknik ve dekor
bakımından Selçuk geleneğini devam ettirmekle beraber renk ve tonları onlardan
daha zengindir. Camiye ismini veren bu çiniler firuze ve yeşil renklerin
çeşitliliği ve zenginliğiyle dikkat çekerler.
İstanbul'daki yapılarda kullanılan çinilerin İznik'te yapıldığını tarihsel
belgelerden öğreniyoruz. Milet, Şam grubu ve Rodos işi adı ile tanınan
seramiklerin merkezi İznik'tir. XVII. yy.da İznik'e gelen gezgin Evliya Çelebi,
300'den fazla çini fırınının bulunduğundan söz eder. İznik çinilerinde; lâle,
sümbül, nar, karanfil gibi çiçek motifleri kullanılmıştır. Ayrıca insan, kuş,
balık, tavşan, köpek gibi hayvan ve gemi motiflerine de rastlanır. Mavi, firuze,
yeşil ve kırmızı en çok kullanılan renklerdir.
Tarihçe: Kent yakınlarındaki Karadin, Çiçekli, Yüğücek ve Çakırca Höyüklerinde
M.Ö. 2500 yıllarına inen uygarlık izleri saklıdır. M.Ö. VII. yüzyılda Trak
kavimlerinin göçlerinden önce burada kurulan yerleşim 'Helikare' adını almıştır.
Kentte basılan sikkelerde Khryseapolis (Altın Şehir) adı okunmaktadır.
Makedonya İmparatoru İskender'in generali Antigonos tarafından M.Ö. 316 yılında
yenilenen kent Antigoneia adını almıştır. İskender'in ölümünden sonra Antigonos
ile general Lysimakhos arasındaki savaşı kazanan Lysimakhos kente, Antipatros'un
kızı olan eşi Nikaia'nın adını vermiştir. M.Ö. 293'te Bithynia Krallığı'na
bağlanan kent, önemli mimari yapılarla süslenmiştir. Bir süre Bithynia
Krallığı'nın başkenti olan Nikaia daha sonra Roma'nın önemli bir yerleşimi
olarak varlığını sürdürür.
Nikaia, Bithynia havarilerden Petrus'un çabaları ile Hıristiyanlık ile tanışır.
İmparator l. Constantinus döneminde Hıristiyanlık üzerindeki yasaklar kalkar.
325 yılı yazı başında Nikaia, Hıristiyanlık için çok önemli bir olaya sahne olur
ve Birinci Konsül, Senatus Sarayı'nda toplanır. İmparator Constantinus'un da
katıldığı toplantıda iki önemli görüş tartışılır. İskenderiyeli din adamı
Arius'un görüşü ".//hz. İsa'nın sadece bir insan olduğu ve tanrıdan dünyaya
gelmediğidir." Kısa sürede taraftar toplayan bu teze, Piskoposlar karşı
çıkmıştır. Hıristiyan dünyasınca bugün de savunulan "Hz. İsa'nın Tanrı nın oğlu
olduğu" tezi uzun tartışmalardan sonra kabul görmüştür. Hıristiyanlıkla ilgili
yortu günleri ve Nikaia Kanunları adı ile bilinen 20 maddelik metin bu Konsülden
sonra kabul edilmiştir.
787 yılında İznik Ayasofya'sında VII. Konsül toplandı. İmparatoriçe İrene'nin
önderliği ile resim ve heykel üzerindeki yasaklar kaldırıldı.
İznik, Selçukluların Bizanslıların da başkenti olmuştur.
1331 yılında Osmanlı orduları tarafından ele geçirilen İznik, Osmanlı dönemiyle
birlikte canlanmaya başladı. Osmanlı idaresinde İznik, sanat, ticaret ve kültür
merkezi oldu. Orhan Gazi Medresesinde birçok ünlü ders verdi. Davud-u Kayseri,
Ebul Fadıl Musa, Eşrefoğlu Abdullah Rumi gibi ünlü tasavvuflar İznik'te yaşadı
ve eserler verdi. Osmanlı döneminin ilk cami, medresesi ve imareti İznik'te inşa
edildi.
XIV ve XV. yüzyıllarda XVI. yüzyılda İznik bir sanat merkezi olmuş, dünyaca ünlü
çini ve seramikler burada üretilmiştir. İznik, Hellenistik çağdan kalma ızgara
planlı kent yerleşimi, Roma, Bizans ve Osmanlı döneminden kalan anıtsal yapıları
ile tarihi kent dokusunu bütün canlılığıyla korumaktadır.
İklim: İznik genellikle ılıman bir iklime sahiptir. İlçede kışlar genel olarak
çok yağışlı, yazlar ise kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı geçer.
MUDANYA
Bursa'nın 25 km kuzeybatısında ve Marmara Denizi kıyısında yer alan Mudanya
temiz havası ile yaz turizminin yoğun olarak yaşandığı bir merkezdir.
Tarihçe
Mudanya, İonya'nın 12 büyük kentinden biri olan Kolofonlu göçmenler tarafından
M.Ö. VII. Yüzyılda kurulmuştur. Apamcia-Myrleia atlı bu antik kent bugünkü
Hisarlık tepede yer almaktaydı. Mudanya Roma, Bizans ve Osmanlı döneminde
yaşamıştır.
İklim
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlıdır.
CUMALIKIZIK
Osmanlı sivil mimarisinin en görkemli köy yerleşimini günümüze ulaştıran
Cumalıkızık, son yıllarda ülkemiz yanında tüm dünyada da tanınmaya başlamıştır.
O kültür varlıkları yanında doğal varlıklarca da zengindir.
Tarihçe:Osmanlıların Bursa'da ilk yerleştikleri bölgelerden olan Cumalıkızık,
180'i halen kullanılan, bazılarında ise koruma ve restorasyon çalışmalarının
yapıldığı toplam 270 ev ile Osmanlı dönemi konut dokusunu günümüze taşımaktadır.
Cumalıkızık yerleşiminin güneydoğusunda Uludağ eteklerindeki Ihlamurcu mevkiinde
Bizans devrine ait bir kilise kalıntısı 1969 yılında tespit edilmiştir, Kilise
kalıntısının yüzeyde rastlanan bazı mimari parçaları Bursa Arkeoloji Müzesi'nde
saklanmaktadır. Bursa yakınlarında kurulan Osmanlı Beyliği kuruluşundan kısa
zaman sonra bölgeye hakim olmayı başarmış, 1326 yılında Bursa'yı, 1331 yılında
İznik'i fethederek yörede varlığını kesin olarak kabul ettirmiştir. Böylece
Osmanlı halkının bu topraklara yerleşerek kentler ve köyler oluşturması
sağlanmıştır. Cumalıkızık vakıf köyü olarak kurulmuştur ve bu özelliğini
yerleşim dokusu konut mimarisi, yaşam biçimine yansıtmıştır.Uludağ'ın
kuzeyindeki dik etekler ile vadilerin arasında sıkışıp kalan yöre köylerine bu
konumlarından dolayı ''kızık'' adı verilmiştir. Köylerin birbirlerinden
ayrılması için de dereye yakın olanına Derekızık, Fidye verene Fidyekızık ve
Kızık köylerinden topluca gidilerek cuma namazı kılınan köye de Cumalıkızık
adları verilmiştir.
İklim:Kışlar genel olarak çok yağışlı,yazlar ise kuraklığa sebep olmayacak
derecede yağışlı geçer.
Kaleler
Bursa Kalesi: Bursa Kalesi'nin yapılışı M.Ö. I. yüzyıla dayanır. Bugün surların
uzunluğu iki km. kadardır.
Camiler
Önemli bir inanç turizmi merkezi olan Bursa'da Yıldırım Camii ve Türbesi, Yeşil
Cami ve Türbesi, Emir Sultan Camii ve Türbesi, Ulu Cami (Cami Kebir), Muradiye
Külliyesi, Hüdavendigar Cami ve Külliyesi önemli cami ve külliyeleridir.
Bursa Cami ve Külliyeleri
Ulu Cami (Merkez): 1396-1400 yıllarında Yıldırım Bayezıt tarafından, tamamıyla
kesme taştan, çok kalın ve yüksek duvarlarla 12 ağır dört köşeli paye üzerine,
pandantiflerle, yirmi kubbeli olarak yaptırılmıştır.
Çok kubbeli camilerin en klasik ve abidevi bir örneğidir. Zengin ve ferah mekanı
ile bütün Türk camileri arasında en büyük ölçüye de (318 m2) sahiptir. Rumi ve
palmetlerle ince işlenmiş küçük geçme panolar, geometrik örnekli korkuluk
şebekeleri, ön cephesindeki kitabe ve şebekeli tacı ile minber Selçuklu
üslubundan Osmanlı üslubuna geçişin şaheseridir.
Şadırvanın yapımı ile ilgili rivayete göre; Ulu Caminin yapımı için bazı
yerlerin kamulaştırılması gerekir. Şadırvanın bulunduğu yer ise bir Musevi
kadına aittir. Arazisini vermek istemeyen Musevi kadın bir gece rüyasında tüm
insanların aynı yöne koştuklarını görür. Merakla nereye gittiklerini sorar
"Cennete!" cevabını alır. O da koşmak ister ama arazisini vermediği için ona
engel olurlar. Bu rüyadan çok etkilenen Musevi kadın ertesi gün arazisini,
şadırvan yapılması koşulu ile verir.
Caminin inşası sırasında nakit zorluğu çekilip yarım bırakılınca Hıristiyan ve
Musevi cemaatler maddi katkıda bulunmuş, bunun üzerine Müslümanlar da
şükranlarını belirtmek için David'in Yıldızı ve Haç işaretlerinin oyulduğu
taşları caminin pencereleri üzerinde kullanmışlardır.
Emir Sultan Camisi ve Türbesi (Merkez): Ünlü bir bilgin olan Emir Sultan, 1391
yılında Bursa'ya gelmiş ve Yıldırım Bayezıt'ın kızı Hundi Fatma Hatun ile
evlenmiştir. Emir Sultan Cami ve türbesi, karısı tarafından II. Murat devrinde
yapılmıştır. Bursa'nın doğusunda Emir Sultan Mezarlığı yanında bir tepededir.
Kuzey yönünde yanlarında iki oda bulunan sekiz köşeli bir türbe vardır.
Şadırvanlı avlusu ile tek kubbeli cami tipinin güzel bir örneği olan Emir Sultan
Caminin bugünkü şekli, 1804 yılında Sultan III. Selim zamanında yapılmıştır.
Muradiye Külliyesi (Merkez): Muradiye semtinde büyük bir parkın içinde yer
almaktadır. Sultan II. Murat tarafından 1424-1426 yılları arasında yaptırılan
külliye; cami, medrese, imaret, hamam ve 12 türbeden oluşmaktadır.
Cami Osmanlı mimarisinde, ilk zamanlarda çok kullanılmış olan yan mekanlı
(zaviyeli) camiler türündedir. Mihrap ve minberi 18. yy.dan kalma olup Barok
üsluptadır. Giriş kapısı ahşap işçiliğin en güzel örneklerindendir. Muradiye
Külliyesinde II. Murat ve ailesi adına yaptırılmış 12 türbe bulunmaktadır.
Orhan Cami ve Külliyesi (Merkez): 1339-1340 yıllarında Orhan Bey tarafından
yaptırılan külliye, cami, medrese, imaret, mektep, hamam ve han (Emir Hanı)
yapılarından oluşmaktadır. Ulu Caminin doğusunda olup Osmanlı külliyelerinin ilk
örneklerindendir.
Orhan Cami, Bursa'daki erken Osmanlı dönemi yapılarının en önemlilerindendir.
Yanlardaki ikiz kemerler yapının önemli özelliklerindendir. Üç sıra tuğla, bir
sıra taş düzeni ile yapılmış olup, dış yüzdeki tuğla işçiliği son derece
ilginçtir.
Hüdavendigar Cami ve Külliyesi (Merkez): 1366-1385 de Sultan I. Murat
(Hüdavendigar) tarafından yaptırılan külliye; cami, medrese, imaret, türbe ve
hamamdan oluşmakta olup, Çekirge semtindedir.
Osmanlı Mimarisinde bir benzeri daha olmayan iki katlı yapının alt katı cami,
üst katı ise medresedir. Gösterişli dış minaresi ile bir saray görünümünde olan
yapının mimarı belli değildir. Yanlardan ve önden, ortası sütunlu çift sivri
kemerlerle açılan üst kat revakları ile iki katlı cephe, Venedik saraylarını
andıran gösterişli bir manzara kazanmaktadır. Ortası açık olan kubbenin altında
şadırvan, hafif şırıltılarla ahenkli bir atmosfer yaratır.
Hüdavendigar Caminin karşısında 1389'da I. Kosova Savaşı'nda şehit düşen Sultan
I. Murat (Hüdavendigar)ın türbesi bulunmaktadır. Yıldırım Bayezıt tarafından
yaptırılan türbenin kitabesi 1722 tarihlidir.
Yıldırım Bayezıt Külliyesi (Merkez): 1390-1399 tarihleri arasında yapılan ve
şehrin doğusunda, Yıldırım semtinde bulunan külliye; cami, medrese, darüşşifa,
türbe, han, hamam, imaret, kasır, mutfak, hizmet odaları ve ahır yapılarından
oluşmaktadır.
Külliyenin ortasında bulunan cami, yan kanatlı camilerin en anıtsal
örneklerinden olup, 1399 tarihli bir vakfiyesi bulunmaktadır. Osmanlı mimarisi
bu cami ile kendine has yapı üslubunu bulmaya başlamıştır.
Caminin kuzeydoğusunda kitabesi bulunan tek yapı olan türbe yer almaktadır.
1406'da Yıldırım Bayezıt'ın oğlu Süleyman Han tarafından Mimar Ali bin Hüseyin'e
yaptırılan türbe, revaklı Osmanlı türbelerinin ilk örneğidir.
Yeşil Cami (Merkez): 1419-1420'de Çelebi Sultan Mehmet tarafından yaptırılan
caminin süslemeleri ise, 1424 de II. Murat döneminde yaptırılmıştır. Süslemede
kullanılan yeşil firuze ve çinilerden dolayı Yeşil Cami olarak tanınır. Mimarı
Hacı İvaz Paşadır. Bursa'nın en önemli Osmanlı dönemi yapılarından olup, cami
mimarisinden çok süslemeleri ile ünlüdür. Çini süslemeler caminin en önemli
özelliğidir.
Yeşil Türbe (Merkez): Bursa'nın simgesi olan yapı, Osmanlı türbe mimarisinin en
güzel örneklerindendir. Mermer bir merdivenle çıkılan sekizgen yapıyı, yüksek
bir kasnağa oturan kurşun kaplı kubbe örtmektedir. Çini süslemeleri ile eşsiz
bir yapıdır. Tümüyle çini kaplı mihrabı bir şaheserdir. Ceviz ağacından geçme
tekniği ile yapılmış, geometrik motiflerle süslü ve kitabeli kapı Osmanlı ahşap
işçiliğinin en güzel örneklerindendir.
Geruş Sinagogu (Merkez): Arap Şükrü Sokağındadır. XIV. yy. sonlarında
İspanya'dan yurt dışı edilen ve Osmanlı İmparatoru II. Selim tarafından
gönderilen kalyonlara bindirilerek Osmanlı İmparatorluğu'na kabul edilen Musevi
topluluğunun Bursa'ya yerleştirilen ilk kafileleri tarafından yaptırılmıştır.
İbranice'de "kovulmuş" anlamına gelen Geruş adının sinagoga verilmiş olması, bu
yönden anlam taşır. Günümüze son derece sağlam ve bakımlı olarak ulaşmış olup,
Musevi cemaatinin ibadetine açık tutulmaktadır.
Mayor Sinagogu (Merkez): Arap şükrü Sokağındadır. İspanya'nın Mayorka Adası'ndan
XV. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğunca kabul edilen ve Bursa'da ikamet eden diğer
Musevi kafilelerince inşa edilmiş olup, geldikleri adanın adından esinlenerek
Mayor adını almıştır. İlk yapıldığı tarih XV. yy olarak bilinmektedir. İç
kısmını süsleyen çok renkli kalem işi motifleri önemlidir.
Etz Ahayım Sinagogu (Merkez): Arap Şükrü Sokağında bulunan ve XIV. yüzyılın
başlarında yapılan sinagogun adı İbranice'de "Hayat Ağacı" anlamına gelmektedir.
Osmanlı döneminde yapılan ilk sinagog olması nedeniyle önem taşımaktadır.
Bursa'nın fethini gerçekleştiren Orhan Bey zamanında bir ferman çıkarılarak bu
sinagogun yapılmasına izin verilmiştir.
İznik Yeşil Cami (İznik): Osmanlı mimarisinin İznik'teki en önemli abidevi
yapısı olan cami, ilçenin doğusunda Lefke Kapısı'nın yakınındadır. Çandarlı
Hayrettin Paşa tarafından 1378-1398 de yaptırılmıştır.
Köşe sütunları ile mukarnas nişli, geometrik geçmeler, Rumi ve palmet
kabartmalarla süslü sade mermer mihrap, en eski ve devrin en güzel Osmanlı
örneğidir.
Selçuklu geleneğine uyan tuğla minare, camiye adını veren, yeşil firuze, sarı ve
mor renkli çinilerle süslenmiştir. İznik Yeşil Cami, Selçuklu mimarisinden
doğduğu sezilen Osmanlı üslubuna geçiş yapılarından biridir.
Hacı Özbek Cami (Çarşı Mescidi-İznik): İznik'te çarşı içindedir. 1333'te
yapılmış olup, tarihi en eski kitabeli Osmanlı camisidir.
Çandarlı Kara Halil İbrahim Paşa Türbesi (İznik): Kılıçaslan caddesi üzerinde
bulunan türbe, kerpiç duvarlı ve kakılı türbe örneklerindendir. II. Bayezıt
döneminde Faik Paşa tarafından yaptırılmıştır.
Şeyh Kudbettin Cami (İznik): Yeşil cami karşısında, İznik Müzesi'nin yanındadır.
XV. yy. başında yaptırılmıştır. Kurtuluş Savaşı'nda yıkılan yapının bazı duvar
kalıntıları ve mimarisinin bir kısmı günümüze kadar ulaşmıştır. Musevilerin
simgesi olan yedi mumlu şamdanın işlendiği bir taşın, caminin yapımında
kullanılması Müslümanların hoşgörüsüne en güzel örnektir.
Ayasofya Müzesi (İznik): Kentin ortasında IV. yy.da yapılmış bir Bizans Kilisesi
olup, Orhan Gazi zamanında camiye çevrilmiştir. Hıristıyanlarca önem taşıyan 7.
Ecumenik Konsül toplantısının yapıldığı yerdir.Şu anda yıkık durumdadır.
Senatus (Konsül Sarayı-İznik): Hıristiyanlarca büyük önem taşıyan Konsül
toplantılarının ilkinin yapıldığı yer olan Senatus, Konsül sarayı olarak da
isimlendirilmektedir. Göl kapısı tarafında yer alan eserin kalıntıları göl
suları altındadır.
Hipogeum (Yeraltı Mezar Odası- Elbeyli-İznik): Elbeyli Köyü yolunda IV: yy.da
yapılmış bir mezar odasıdır. Freskleriyle Türkiye’deki en değerli hipojedir.
Kare duvarlarla örülmüş üstü beşik tonozludur. Batı duvarında kabartma şeklinde
iki tavus kuşu vardır. Mezarda bulunan lahit,işlemeleri ve yuvarlak kemerlerle
birbirine bağlanmış yivli sütunlarla süslenmiştir.
Kiliseler
Fransız Kilisesi: Üzeri ahşap ve kiremitle örtülü kilisede hasta bakım yeri de
vardır. 19. yy' da yapıldığı tahmin edilmektedir.
Sinagoglar
Geruş Sinagogu: 16. yüzyıl başlarında II. Selim tarafından inşa ettirilen
sinagog Arap Şükrü sokağındadır. 14. yüzyılın sonlarında İspanya'dan sınır dışı
edilen ve Osmanlı İmparatorluğu tarafından gönderilen kalyonlara bindirilerek
Osmanlı İmparatorluğuna kabul edilen Musevî topluluğunun ilk kafileleri Bursa'ya
yerleştirilmiş ve bu sinagog kurulmuştur. Geruş Sinagogu' nun günümüzdeki yapısı
son derece sağlam, bakımlı olup, ibadete açık tutulmaktadır.
Ets Ahayim Sinagogu: Hayat Ağacı Sinagogu olarak da bilinen Sinagog, Osmanlı
Döneminde ilk yapılan sinagog olması nedeniyle önem taşımaktadır. Bursa fethini
gerçekleştiren Orhan Bey zamanında bir ferman çıkartılarak Ets Ahayim
Sinagogunun kurulmasına izin verilmiştir.
Mayor Sinagogu: İspanya'nın Mallorca Adasından 15. yüzyılda Osmanlı
İmparatorluğunca kabul edilen ve Bursa'da yerleştirilen diğer Musevî
kafilelerince bu sinagog inşa edilmiş olup, geldikleri adanın adından
esinlenerek Mayor adını almıştır. Mayor Sinagogu'nun etkinliklerinden ve ölü
yıkama bölümü halihazırda kullanılmaktadır.
Hanlar
Emir Han: Ulu Caminin hemen altında bulunan Emir hanı, Orhan Bey tarafından,
XIV. yy 'ın ikinci yarısında yaptırılmıştır. İç avlu çevresine sıralanan iki
katlı revak ve buraya açılan odalardan oluşan bu han Osmanlı hanlarının ilk
örneğidir. Hanın ortasında bir şadırvan ile tarihi çınarlar bulunur.
Eski (Tahıl) Han: Cumhuriyet Caddesi üzerinde bulunan hanı, Kanuni'nin
sadrazamlarından Semiz Alizade XVI. yy da yaptırmıştır.
Geyve Hanı: Demirkapı Çarşısı'nın yanında bulunan, Hacı İvaz-Payigah olarak
bilinen han, XV yy' da, Ahi Bayezid'in oğlu Hacı İvaz Paşa yaptırarak, Çelebi
Mehmet'e armağan etmiştir.
İpek Han: (Arabacılar Hanı) İvaz Paşa Camii yanında bulunan bu han, Çelebi
Mehmet tarafından yaptırılmıştır. Bursa'daki hanların en büyüğüdür.
Koza Han: Ulu Cami ile Orhan Cami arasında bulunan bu hanı, II. Bayazıt,
İstanbul'daki hayır yapılarına gelir getirmek amacıyla 1490 yılında
yaptırmıştır. Bursa'nın en güzel ve günümüzde en yoğun olarak kullanılan
hanıdır.
Pirinç Han: 1508 yılında Sultan II. Bayazıt, İstanbul'daki vakıflarına gelir
sağlamak amacıyla yaptırmıştır. Hanın avlusunda bir tarihi çınar bulunur.
Milli Parklar
Bursa - Uludağ Milli Parkı
Yeri: Bursa İli
Ulaşım: Marmara Bölgesinde Bursa ilinin güneyinde yükselen Uludağ üzerinde yer
alan Milli Parka Bursa'dan 34 km.lik yaz-kış açık karayolu ile veya 40 kişilik
kabini olan teleferikle 20 dakikada Sarıalan'a çıkılır. Oradan da minibüslerle
"oteller bölgesine"ulaşılır. Özel helikopter servisi ile İstanbul'dan 25
dakikada Milli Parka varılabilir.
Özelliği: Yer kürenin derinliklerinden gelen magmanın kırıklar ve çatlaklar
boyunca yeryüzüne doğru yükselmesi ve katılaşması sonunda meydana gelen
Uludağ'ın jeolojik yapısını genellikle iç püskürük granit kayaçları
oluşturmaktadır.Dağın bugünkü şeklini kazanması tektonik hareketler ve farklı
aşınma etkisiyle oluşmuştur. Bursa ovasından kısa mesafede 2543 metreye kadar
yüksek Uludağ,Marmara Bölgesinin en yüksek noktasıdır.Aras çağlayanı ve
doruklarda görülen buzul izleri Uludağ'ın jeomorfolojik yapısının ilgi çekici
özellikleridir.
Milli Parkın bir başka özelliği de Bursa ovasından Uludağ'ın doruklarına doğru
değişen bitki topluluklarının meydana getirdiği orman kuşaklarıdır. Botanik
bilimci MAYR'ın bitki kuşaklarını muhtelif yüksekliklerde karakterize etmesi
bakımından Dünya Ormancılık Literatüründe özel bir önemi vardır.
Milli Parkın elverişli tabiat şartları ayı, kurt, çakal, tilki, karaca, geyik,
tavşan, domuz, keklik, yabani güvercin, akbaba, kartal, çaylak, bülbül, çalıkuşu
gibi hayvanların yaşaması ve çoğalmasına imkan vermiştir.
Aralık-Mayıs ayları boyunca Uludağ karla örtülüdür. 3.95 metreye varan kar
kalınlığı, kayak yapmaya son derece elverişli, kar kalitesi ile
Uludağ;Türkiye'nin en önemli kış sporları merkezidir.
Görülebilecek Yerler: Çobankaya ve Sarıalan kamp-günübirlik kullanım alanı Milli
Parkın farklı peyzaj değerlerini Çobankaya mevkiindeki "Bakacak Manzara Seyir
Terası" ise daha geniş bir perspektifte peyzaj değerlerini, Bursa ovasını ve
kent gelişimini ziyaretçilere sunar.
Mevcut Hizmetler ve Konaklama: Milli Park sahası içerisinde"Oteller Bölgesi"diye
adlandırılan mevkii ziyaretçilere kış aktivitelerinde kayak imkanı sunarken,
Sarıalan,Çobankaya ve Kirazlıyayla mevkiileri kamp ve günübirlik kullanımlar
için düzenlenmiş sahalardandır.
Sarıalan mevkiinde sabit (baraka, Bungalow) ve çadır ile kamp yapma imkanı
sağlamakta, oteller bölgesinde ise gerek kamu gerekse özel işletmeler gecelemeye
olanak sağlar. Çobankaya mevkiinde ise yalnızca çadırla kamp yapılabilmektedir.
Mağaralar
Ayvaini Mağarası
Mağara Bursa İline bağlı Ayva köyünde yer almaktadır.
Özellikleri: Giriş kısmı hariç yatay gelişmiş bir mağaradır. Mağara iki ağıza
sahiptir. Mağaraya bir noktadan girip (Doğanalanı) başka bir ağızdan
çıkılmaktadır. Mağaranın hemen girişinde 17 metrelik dikey bir iniş yer
almaktadır. Mağarada bir çok göl yer almakta olup ilkbahar aylarında, suyun
yükselmesine rağmen geçilebilecek kadar sığdır.
Oylat Mağarası
Yeri: Bursa, İnegöl İlçesi, Hilmiye Köyü
Mağara Bursa-Ankara kara yolundan Oylat Kaplıcasına ayrılan yoldan yaklaşık 17
km. içeride Hilmiye köyünün bir km. güneyinde yer almaktadır.
Özellikleri: Toplam uzunluğu 665 m. olan mağara iki ana bölümden oluşur. Dar
galerilerden oluşan birinci bölüm girişten çöküntü sonuna kadar olan kısımdır.
İçeride dev kazanları ve damlataş havuzları bulunur. İkinci bölüm büyük bir
çöküntü salonudur. İri blok ve dev damlataş şekillerinden (sarkıt, dikit ve
sütun) oluşmaktadır.
Mağara önünde sıcaklık 29ºC, nem yüzde 47, girişte sıcaklık 19ºC, nem yüzde 55,
dar galeride 17ºC, nem yüzde 78, çöküntü salonlarında 14ºC, yüzde 90 nem
oranlarına sahiptir.
Kaplıcalar
Termal kaynakları bakımından zengin olan Bursa'nın Vakıfbahçe (Çekirge)
Kaplıcası, Bademli Bahçe Kaplıcası, Dümbüldek Kaplıcası, Gemlik (Terme)
Kaplıcası ve Armutlu Kaplıcası ünlü kaplıcalarıdır.
Oylat Termal Turizm Merkezi
Yeri: Bursa iline bağlı İnegöl ilçesinin güneyindedir.
Ulaşım: İnegöl şehir merkezine 27 km. uzaklıktadır.
Suyun Isısı:
40°C -Oylat Hamamı Kaynağı
30,5°C -Sızı Suyu Kaynağı
10°C -Göz Suyu Kaynağı
PH Değeri:
7,26 -Oylat Hamam Kaynağı
7,18 -Sızı Suyu Kaynağı
3,04 -Göz Suyu Kaynağı
Özellikleri: Sülfat, bikarbonat, kalsiyum, Oylat Hamamı ve Sızı Suyu Kaynakları,
Sülfat, hidrojen iyonu, demir, Göz Suyu Kaynağı
Yararlanma Şekilleri: İçme ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar: İçme kürleri, diürez kürlerde ve şişmanlıkta
etkilidir, banyo kürlerinin sedatif özelliklerinden yararlanılır.
Konaklama Tesisleri: Büyük Otel (220 Yatak), (L) Motel (210 Yatak)
Çekirge Termal Turizm Merkezi
Yeri: Bursa ilinin Çekirge mevkiindedir.
Suyun Isısı:
47°C -Vakıfbahçe Kaynağı
58°C -Karamustafa Kaynağı
77°C -Kaynarca ve Yenikaplıca Kaynakları
78°C -Kükürtlü Hamam Kaynağı
PH Değeri:
6,98 -Vakıfbahçe Kaynağı
6,60 -Karamustafa Kaynağı
6,78 -Kaynarca ve Yenikaplıca Kaynakları
6,44 -Kükürtlü Hamam Kaynağı
Özellikleri: Hipertermal , hipotonik, oligomitalik ve radyoaktif , Vakıfbahçe
Kaynağı, Hipertermal , hipotonik, radyoaktif, Karamustafa Kaynağı, Hipertermal ,
hipotonik, Kaynarca, Yenikaplıca, Kükürtlü Hamam Kaynakları, Bikarbonat, sülfat,
kalsiyum, magnezyum, Vakıfbahçe ve Karamustafa Kaynakları, Bikarbonat, sülfat,
sodyum, kalsiyum,-Kaynarca ve Yenikaplıca kaynakları, Bikarbonat, sülfat,
sodyum, kalsiyum, karbondioksit, sülfür, Kükürtlü Hamam Kaynakları
Yararlanma Şekilleri: İçme ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar: Banyo kürleri romatizmal sendromlar, hareket
sisteminin diğer ağrılı hastalıkları, kronik iltihaplı ve ağrılı kadın
hastalıkları, damar tıkanıkları, bronşiektazıler; içme - banyo kompoze kürleri
karaciğer, safra yolları, hafif diabet, kriz devrelerinin dışında gut hastalığı,
kanda fazla miktarda yağ birikintileri görülen şişmanlıklarda etkilidir.
Konaklama Tesisleri: Anatolia Oteli ( 93 Oda, 192 Yatak), Büyük Yıldız Oteli (
35 Oda, 68 Yatak), Hotel Kervansaray ( 211 Oda, 500 Yatak)
Armutlu Termal Turizm Merkezi
Yeri: Bursa İli, Armutlu ilçesinin kuzeyinde ve Armutlu Belediyesi mücavir
sahası içinde yer almaktadır.
Ulaşım: Armutlu il merkezine 2km. uzaklıktadır.
Suyun Isısı: 57oC
PH Değeri: 6,2 - 6,5
Özellikleri: Sülfatlı, Bikarbonatlı, Klorürlü, Kalsiyumlu, Sodyumlu ve
Karbondioksitli bir bileşime sahiptir.
Yararlanma Şekilleri: İçme ve banyo kürleri
Tedavi Ettiği Hastalıklar: Romatizma, kalp ve kan dolaşımı, kadın, sinir ve kas
yorgunluğu, sinirsel rahatsızlıklar, beslenme bozukluğu gibi hastalıklara olumlu
etki yapar.
Konaklama: 2 yıldızlı konaklama tesisi mevcuttur.
Plajlar
Marmara Denizi'nin güneyinde yaklaşık 135 km uzunluğunda kıyısı bulunan Bursa
ilinde, Karacabey, Mudanya ve Gemlik ilçelerinde geniş doğal kumsallar ile İznik
ve Uluabat (Apolyont) gölleri kıyılarında güzel plajlar bulunmaktadır. Yeniköy,
Bayramdere (Malkara) kesimi ile Mudanya'nın Zeytinbağ kesimine dek uzun ve geniş
doğal kumsallar vardır. Kum kalitesi iyi olan bu kıyılarda Kurşunlu, Bayramdere,
Yeniköy-Mudanya kesiminde de Mesudiye, Eğerce ve Esence plajları bulunmaktadır.
Mesire Yerleri
Saitabat Şelalesi: Derekızık köyüne 3 km uzaklıkta bulunan şelale,bir kanyondan
dökülmektedir. Şelale çevresinde et mangal lokantaları ve büfelerin yer aldığı
bu mesire alanı Bursalılarca yoğun olarak kullanılmaktadır.
Suuçtu Şelalesi: Mustafakemalpaşa ilçesine 18 km. uzaklıkta bir cennet parçası
Suuçtu Şelalesi 38 metre yükseklikten dökülür.
Aras Şelalesi: Aras Deresi ve Aras Şelalesi Uludağ'ın kar sularını taşıyan ve
tam kayalıkların içinden 15 metre yükseklikten düşer. Bursa-Soğukpınar arası 30
km olup, köyden itibaren 5 km stabilize bir yolla Ketenlik yaylalarına, oradan
da şelaleye varılır.
Sportif Etkinlikler
Kayak Merkezleri: Dünyaca ünlü Uludağ Kayak Merkezi Bursa sınırlarındadır.
Uludağ Kayak Merkezi
Avcılık: Bursa, yaban av hayvanları bakımından zengin bir bölgede yer
almaktadır. Bursa'da dört önemli kuş alanı bulunmaktadır. Bunlar Uludağ, İznik
Gölü, Uluabat Gölü ve Kocaçay Deltasıdır.
Dağ Doğa Yürüyüşü: Uludağ yaz ve kış doğa yürüyüşüne elverişli olup tercih
edilen 6 parkur belirlenmiştir.
Oteller Bölgesi-Cennet kaya Parkuru: Başlangıç noktası rakımı 1865 metre olan bu
parkur üzerinde kuzey yamaçtan Gemlik Körfezi'nin,güney yamaçtan ise tüm dağ
köylerinin manzarası eşliğinde,doyumsuz bir doğa yürüyüşü yapılmaktadır.
Parkurun mesafesi 2000 metredir.
Oteller Bölgesi-Sarıalan-Çobankaya Parkuru: Başlangıç ve bitiş noktası rakımları
1850 metre ve 1750 metre yükseklikte son bulan bu parkurda,yol boyunca pırıl
pırıl akan derelerle süslenmiş muhteşem bir orman ortamı bulunmaktadır. Parkurun
mesafesi 5200 metredir.
Oteller Bölgesi-Softaboğan şelalesi Parkuru: Başlangıç noktası rakımı 1800 metre
olan bu orman parkurunda Uludağ'ın dere,gölet ve taraçalar halinde aşağıya inen
şelale bulunmaktadır. Su sesleri ve eşsiz manzaraların rehberliğinde Bursa
Ovası'nın muhteşem panoraması ile doğa yürüyüşü sonuçlanır. Parkurun mesafesi
6000 metredir.
Oteller Bölgesi-Hanlar Bölgesi-Bağlı Köyü Parkuru: 1865 metre yükseklikten
başlayan iniş parkurunda zirveden dağ köylerine inerken Anadolu insanının
olağanüstü konukseverliğini görmek mümkün olmaktadır. Parkurun mesafesi 7500
metredir.
Oteller Bölgesi-Zirve Tepesi Parkuru: 2487 metrelik zirveye tırmanırken Uludağ
ve yöresinde doğa ve bitki örtüsünün olağanüstü görüntüleri ile bir yanda
denizin bir yanda Apollon göllerinin doyumsuz panoraması görülmektedir. Parkurun
mesafesi 7615 metredir.
Wolfram-Madenler Bölgesi-Göller Yöresi Parkuru: 2300 metrelik rakımda dağ
manzaralarının eşliğinde sadece Uludağ'a has kelebek cinslerini, dağ çiçeklerini
gözlemlemenin ayrıcalığını yaşayacak, buzul göllerinin (Kara Göl, Aynalı Göl,
Kilimli Göl, Buzlu Göl) muhteşem atmosferi hissedilmektedir. Parkurun mesafesi
9800 metredir.
Gençlik Kampları: Gemlik ilçesinde kıyıda gençlik Spor İl Müdürlüğüne ait
Hasanağa ve Kırcaali Gençlik ve İzcilik kampları bulunmaktadır. Bunlar 175'er
yataklı olup yaz aylarında 10'ar günlük 4 devre olarak Türkiye'nin her yerinden
gelen gençlerin kamp yapmalarına olanak sağlamaktadır.
Bursa Orman Kampları
Ayrıca, Uludağ Milli Parkı içinde bulunan Gölcük Kamp Alanı da öğrenci ve izci
gruplarının kamp etkinlikleri için kullanılmaktadır. İznik ve Uluabat Gölü
kıyıları da gençlik kampları için oldukça uygundur. Göl çevresinde uluslararası
katılıma açık yelken, yüzme, sörf ve kampçılık eğitimi verilmektedir.
Kuş Gözlem Alanı
İznik Gölü Kuş Alanı,Uludağ Kuş Alanı,Ulubat Gölü Kuş Alanı ve Kocaçay Deltası
Bursa ili sınırları içinde bulunmaktadır.
Marmara Havzası
Kocaçay Deltası
COĞRAFYA
Marmara Denizi'nin güney doğusunda yer alan Bursa'nın Marmara Denizi'ndeki
kıyılarının uzunluğu 135 kilometredir. İlin en önemli yükseltisi, aynı zamanda
kayak merkezi ve milli park da olan Uludağ'dır. Belli başlı göller ise İznik
Gölü ve Uluabat Gölü'dür.
Bursa genellikle ılıman bir iklime sahip olmakla beraber bölgelere göre iklim
farklılıkları gösterir. Güneyde Uludağ'ın sert iklimi ve bol yağışlarına
karşılık, kuzeyde Marmara'nın yumuşak iklimi hüküm sürmektedir. İlde kışlar
genel olarak çok yağışlı, yazlar ise kuraklığa sebep olmayacak derecede yağışlı
geçer.
TARİHÇE
Bursa bölgesinin tarihi M.Ö. 5000-3500 yıllarını ihtiva eden kalkolitik döneme
uzanmaktadır. Bölgede yapılan arkeolojik araştırmalarda, bu döneme ilişkin bazı
kalıntılar elde edilmiştir.
Daha sonra Frig, Roma, Bizans dönemlerini yaşayan şehir Selçukluların ve
Osmanlıların egemenliğine girmiştir.
29 Ekim 1923'te ilan edilen Cumhuriyet ile birlikte Bursa şehri kültür, sanayi
ve ziraat merkezi olarak gelişmesini sürdüren bir il olmuştur.
NE YENİR
Bursa'ya gelindiği zaman mutlaka İskender Kebabı,İnegöl Köftesi ve Kemalpaşa
Tatlısı yenmeli. Bunlar dışında Bursa'yla özdeşleşmiş olan Kestane Şekeri
unutulmamalıdır.
NE ALINIR?
Tüm dünyaya ün salmış olan Bursa İpekli dokumalarından ve Bursa'nın meşhur
havlusu alınmalıdır.
LİNKLER
Bursa Valiliği http://www.bursa.gov.tr/
Bursa Belediyesi http://www.bursa-bld.gov.tr/
YAPMADAN DÖNME
Cumalıkızık'ı görmeden,
Uludağ'da kayak yapmadan,
Külliyeleri ziyaret etmeden,
Kaplıcalara uğramadan,
İskender kebabı, Kemalpaşa tatlısı ve kestane şekeri yemeden,
Bursa ipeği satın almadan...
Dönmeyin
